Hieronder volgt de uitwerking van dit onderzoek welke bestaat uit 43 bladzijden.

Voorwoord:  

Een zoektocht naar herstel. Dit is zeker het geval bij burnout. Allereerst is het zoeken naar wat je precies hebt. Je wilt 
het graag een naam geven voor een gevoel van erkenning en om meer grip te krijgen op je situatie. Is het overspannenheid, burnout of krijg je hier geen duidelijk antwoord op. Je bent ziek en het is zoeken hoe je het beste om kunt gaan met die onrust of vermoeidheid. Het vinden van hulp, hulp die bij je past. Voor de een loopt dit automatisch voor de ander is dit een zoektocht met veel onzekerheden. Je hoort verschillende verhalen, Je ervaart je zelf anders, waar doe je goed aan.

Hulp kost ook energie, ben je er al aan toe, wat heeft deze je te bieden. In het herstel proces is het ook zoeken naar waar de oorzaken lagen van het ziek worden. Had je het anders moeten  doen en wat? Wil je patronen bij je zelf veranderen en hoe ga je dat doen.
De ernstigste klachten verdwijnen langzaam naar de achtergrond maar je bent er nog niet, regelmatig loop je tegen  grenzen aan. Hoe breid je activiteiten uit en vind je de balans weer. Omgang met vrienden, familie, collega´s en hoe ga  je daar mee om.
Wat doe je met je werk, ga je weer terug of wil je wat anders, maar wat zou je dan willen doen. Weer aan het werk, hoe doe je dat, ben je er aan toe?

  Kortom een zoektocht naar hoe te herstellen van overspannenheid en burnout. In deze zoektocht werd ik meegevoerd nadat mijn vrouw in januari 2003 burnout werd. Een zoektocht die we samen startten maar waarbij we ook allebei onze eigen weg gingen. In mijn werk als psychiatrisch verpleegkundige zijn het de herstel processen die mij het meeste  boeien. Wat heeft iemand nodig om zichzelf weer te hervinden is daarbij een van mijn drijfveren. Ik startte met de opleiding tot stressconsultant om nieuwe antwoorden te vinden en om mezelf eens onder de loep te nemen. Door de burnout van mijn vrouw had ik ook ervaren dat mijn leven kwetsbaar was. Een boeiende periode volgde waarbij ik
knelpunten in mijn leven kon aanpakken en er een uitdaging ontstond in de vorm van dit onderzoek.

  Over het verloop van dit onderzoek en deze uitwerking ben ik tevreden, maar realiseer me ook dat deze nooit af is en hij niet volledig kan zijn.

  Nico Oskam

Inleiding:

Waarom ik dit onderzoek wilde doen: Ik leer graag vanuit de praktijk, persoonlijke verhalen boeien me en vind ik leerzaam. Vanuit iemands persoonlijke verhaal moet je gaan begeleiden met de theorie op de achtergrond.
Met dit onderzoek wilde ik ook kijken of dit onderzoek me kon motiveren om iets met deze opleiding te gaan doen. Tevens vond ik het een uitdaging om iets met internet en de computer te doen.

Waarom behoefte, behoefte geeft een primair gevoel weer. Het ontdekken, erkennen van die behoefte staat voor mij gelijk met het aanvangen van de weg naar herstel.

 De vragenlijst bestond uit 3 gedeelten:
      -         De persoonlijke situatie.
      -         Welke behoefte was er bij aanvang van het ziek zijn.
      -         Wat heeft er in het verloop van het herstel bijgedragen aan dit herstel.

Ieder gedeelte bestond uit een aantal basisvragen waarop items aangevinkt konden worden en  bij iedere vraag was het mogelijk om een toelichting te geven. Door de open en gesloten vragen te combineren wilde ik de aantrekkelijkheid voor het invullen van het onderzoek vergroten. De ruime mogelijkheid tot het geven van toelichtingen vond ik belangrijk omdat daarin de verhalen zaten die ik graag wilde horen.

In totaal kreeg ik van 10 december tot  18 februari 162 reacties.
Hiervan zijn 150 reacties verwerkt en van alle reacties de toelichtingen.
150 reacties zijn verdeelt in 108 burnout          75 vrouwen en 33 mannen
                                            42 overspannen  31 vrouwen en 11 mannen

In totaal werden er 433 toelichtingen gegeven. Deze toelichtingen varieerde van een korte mededeling tot uitgebreide verhalen.

Bij het samenvoegen van de toelichtingen heb ik veelal items rondom een zelfde thema samengevoegd. Soms heb ik hele zinnen overgenomen, soms zijn punten door verschillende mensen genoemd, maar heb ik ze eenmaal beschreven of met korte aanvullingen uit andere toelichtingen. Soms geef ik aan hoeveel keer iets genoemd is wanneer dat naar mijn idee relevant was. Gegeven toelichtingen heb ik soms, wanneer van toepassing, bij andere vragen ingedeeld.

De toelichtingen heb ik niet verder samengevat wat mogelijk zou kunnen omdat daar mee de waarde ervan verloren gaat.

Deze toelichtingen zijn persoonlijk ervaringen en betekenen naar mijn idee veel, namelijk;
   -  De genoemde gevolgen van stress, kunnen anderen behoeden zo ver te komen.
   -  Ze geven herkenning, steun en adviezen aan hen die de gevolgen inmiddels ervaren.
  -  Het kunnen wijze lessen zijn voor hulpverleners.

Uitwerking van de vragen waarbij items aangevinkt konden worden heb ik gedaan d.m.v. grafieken waarna ik vervolgens de bijzonderheden op een rijtje heb gezet.

In de uitwerking refereer ik diverse malen aan de burnin-enquete 2003 waarover Frank Schaper het boek “geen tijd voor burnout” schreef.. Op de burnin site vulde 400 mensen die zelf burnout hadden de enquête in. Het onderzoek had betrekking op de samenhang tussen burnout, levensfase en persoonlijkheid. De uitwerking van deze enquête is ook op internet te vinden op de Burnin site.                                                                                                                

De situatie, leeftijden.

Bij de situatie vroeg ik naar de leeftijd. De leeftijd in de uitwerking is de aanvangsleeftijd waarop iemand ziek werd. Deze is verkregen door een ziekteduur langer dan 12 maanden van de huidige leeftijd af te trekken.

Aantal personen met burnout
verdeeld naar leeftijd categorieën                              Piekleeftijden bij burnout 

Eerst wat opvalt aan de leeftijden bij burnout, waarna ik deze zal verklaren*:
    1 Leeftijdscategorieën 40-44 scoort bij mannen en vrouwen het hoogst.
    2 De piekleeftijden bij de vrouwen is 30 en 50 en tussen 40-44 jaar gespreid over een aantal jaren.
    3 De piekleeftijden van de mannen is 44 jaar.
    4 Het gat in het aantal burnouts tussen 34-39 is afwijkend t.o.v. de burnin-enquete 2003.
       Ook afwijkend is de piekleeftijd van de mannen deze lag bij de burnin-enquete 2003 op 50-54 jaar.

  1 Een eerste piek in de burnouts bij vrouwen is er bij 30 jaar. Een aantal redenen hiervoor kunnen zijn.
    -         Einde van een levensfase, einde van een fase van leren, zich ontwikkelen en uitproberen.
    -         Evaluatie van de eigen status en prestaties met idealen vanuit je jeugd. Confrontatie met eigen grenzen vind  vaak voor het eerst plaats m.n. geld dit voor jong, hoog opgeleiden.
    -         Faalangst, van de vrouwelijke burnout slachtoffers tot 30 jaar had 35 % last van faalangst. Normaal is 10% Tussen 41-50 jaar is dit 15 %  Faalangst komt het meeste bij vrouwen voor waardoor het w.s. ook een van de
          redenen is waarom er meer vrouwen met burnout zijn.
    -         Wat m.n. ook voor vrouwen geld is het ondergewaardeerd en achtergesteld worden. Vrouwen maken rondom het dertigste levensjaar niet de zelfde doorgroei in hun loopbaan
     -         Naar mijn inziens speelt het hebben van jonge kinderen ook een belangrijke rol. Met name de combinatie van
           opvoeden en blijven werken is voor vele een zware last.
2 Tussen 40 en 44 scoren zowel mannen als vrouwen het hoogst in het aantal burnouts.
   Enkele verklaringen hiervoor zijn:

     -         Een nieuw evaluatie moment. Het ervaren dat je op de helft van je het leven bent, (midlifecrisis) anderen stellen
           dit nog uit. Confrontatie met de gevolgen van eerder gemaakte keuzes leiden nu tot irritaties in privé en werk.
     -         Veroudering begint langzaam voelbaar en zichtbaar te worden
     -         Wat betreft hun loopbaan kan je spreken van de meest productieve periode, verworven vaardigheden en
           levenservaring versterken elkaar optimaal. Echter het plafond van hun loopbaan wordt ervaren of komt in
           zicht.
     -         T.a.v. de vorige twee punten speelt ook de confrontatie met ambitieuze jongere collega`s een rol.
     -         Met name Vrouwen kunnen  privé knel komen te zitten tussen enerzijds opgroeiende kinderen, pubers en
           anderzijds de zorg voor hun ouders.

3 Rondom de 50 ontstaat een nieuwe piek in het aantal burnouts bij de vrouwen:
     -         Veel genoemde punten bij 40-44 jaar komen hier terug, alleen is men 10 jaar ouder en kunnen deze punten
           extremer ervaren worden.
     -         Tevens dienen zich nieuwe perspectieven aan, kinderen die de deur uitgaan, meer vrije tijd die voor
           verwarring zorgen.
     -         Een van de gegeven toelichtingen betrof het volgende:
Ik ben ook in de overgang wat de burnout versterkt o.a. doordat met de overgang ook  serotonine (geluksstofje) en vitamine b afgebroken wordt. Zij benoemde dat een mogelijke beter afgestemde begeleiding zowel op de overgang als op de burnout meer leed zou kunnen voorkomen.
Nederlandse vrouwen raken gemiddeld rond hun vijftigste in de overgang. Behalve opvliegers, transpireren zijn er klachten als hoofdpijn, duizeligheid, hartkloppingen en angsten. De stemming kan somber zijn en soms is men snel prikkelbaar. Veel vrouwen vragen zich af of zij niet depressief zijn en/of burnout. Met de overgang wordt het hormoon oestrogeen niet meer aangemaakt, welke een voorloper is op het gelukstofje serotonine. Het serotonine niveau daalt al wanneer men ouder wordt en ook nog bij de overgang. Aangetoond is dat mensen met een laag serotonine niveau zich meer somber voelen, angstig zijn of boos. 
Wat doet cortisol: Bij sommige ouderen is aangetoond dat ze meer cortisol produceren dan vroeger bij een stressvolle gebeurtenis. Met het ouder worden kan het lastiger worden om stress los te laten. Deze mix, een laag serotonine en een hoog cortisol niveau zorgen voor een zware cocktail. De huisarts kan de overgang vaststellen en bij ernstige overgangsklachten een hormoontherapie voorschrijven. Info column C.Karsten
Een doorverwijzing naar een overgangsconsulent is naar mijn idee een volgende stap.

4  Erg opvallend is het grote gat in het aantal reacties van zowel vrouwen als mannen in de leeftijd tussen 32 en
    39 jaar.
    In het onderzoek op internet vorig jaar, de burnin-enquete met 400 reacties was dit gat niet aanwezig. In de
    grafiek daar was een gelijk oplopende stijgende lijn te zien tot het hoogste aantal burnouts, 40-44 jaar bij de
    vrouwen en 50-54 jaar bij de mannen.
    Voor een verklaring van deze verandering zou je diverse redenen kunnen opvoeren, n.l. het onderzoek verliep via
    ander plekken op internet, de doelstelling van het onderzoek is anders wat een ander publiek aan kan
    trekken, het aantal reacties is relatief klein 108, bij 400 reacties zoals bij de burnin-enquete 2003 zou er mogelijk 
    een ander beeld ontstaan. Een mogelijke verklaring voor deze verandering ligt ook in de verlaging van het
    ziekteverzuim. Enerzijds door een verbeterde verzuimbeleid en anderzijds door de recessie waardoor men uit 
    angst voor baan verlies langer doorwerkt. Ik heb getracht hierover cijfers te achterhalen o.a. bij het CBS, Arbo
     en UVW. Gek genoeg wordt door het C.B.S. en de Arbo deze gegevens niet bij gehouden maar wordt dit
    binnenkort wel weer gedaan. Het UVW geeft cijfers uit van de toestroom in de WAO maar hanteren hiervoor
    andere leeftijdschalen o.a. 35-44 waardoor vergelijkingen niet mogelijk zijn.

Aantal personen  met overspannenheid verdeeld naar leeftijd categorieën.
          
Wat opvalt:
      -        Piekleeftijden zijn er bij de vrouwen op 26 en 35 jaar.
      -        Het aantal mannen met 11 is klein. In het bekijken van de uitwerking moet hier  rekening mee gehouden
           worden.
     -         Het gat tussen 35-39 wordt hier een beetje opgevuld. Waarbij in ieder geval valt te concluderen dat personen
           tussen 32 en 39 jaar eerder overspannen worden dan burnout.

De ziekteduur. 

   Ziekteduur bij burnout in aantallen personen                           Ziekteduur bij overspannenheid                     

Wat opvalt bij de ziekteduur bij burnout:
        -      53 % van deelnemers met burnout waren niet langer dan een jaar ziek en nog eens 30% niet langer dan 2 jaar.
             Hoelang deze mensen ziek blijven valt niet precies te zeggen. Toch doet het grote verschil op de grens voor en
             na twee jaar vermoeden dat het grootste deel binnen twee jaar hersteld van hun burnout.
       -        17% van de personen met burnout waren op het moment dat ze de enquête in vulden langer dan 2 jaar ziek.

Ook de grafiek bij overspannenheid voldoet aan de verwachtingen. 76% van de reacties kwamen van mensen die tot een half jaar ziek waren. Ook hierbij valt niet te zeggen hoelang ze ziek zullen blijven maar de forse daling bij de ziekteduur tot 1 jaar doet sterk vermoeden dat ze binnen een ½ jaar herstellen.

Nu ziek, gedeeltelijk herstel of hersteld.

Op de vraag of mensen nu ziek, gedeeltelijk hersteld of hersteld waren, werd als volgt gereageerd:

Nu ziek:                        79
Gedeeltelijk hersteld:  59
Hersteld:                      12

Het aantal mensen dat reageerde nadat ze hersteld waren is dus beperkt, hier had ik geen rekening mee gehouden maar op zich logisch. Wanneer de problemen over zijn, zoek je niet meer zo snel op internet.

Hieronder 3 grafieken waarbij de ziekteduur is aangegeven naar nu ziek, gedeeltelijk hersteld en hersteld.

  Burnout
    Overspannen  
    

Nu ziek:
      - piekt bij 6 maanden ziek zowel bij burnout als overspannenheid hun aantal neemt na 6  maanden
        snel af.
     - Een klein aantal ervaart na 3 jaar bij burnout nog weinig herstel.
     - Een klein aantal is ook tussen 1 en 2 jaar niet hersteld van overspannenheid.

 Gedeeltelijk hersteld
     - Aantal burnout neemt na 2 jaar sterk af.
     - Aantal met overspannenheid neemt af met 6 maanden en stopt met 1 jaar

Hersteld: een klein aantal van 12
     - Overspannen stopt wederom na 12 maanden.
     - 2 van de 9 ( 22% ) personen met burnout die hersteld waren had hier 2 tot 3 jaar voor nodig.

Het effect op de volgende vragen van deze verdeling  was beperkt, Nu ziek gaf overwegend een wat hogere score maar deze gegevens laat ik verder buiten beschouwing.

Toelichtingen gegeven bij de situatie.

Veel toelichtingen werden gegeven rondom de situatie, deze heb ik als volgt ingedeeld.
       -         Oorzaken 
       -         Klachten
       -         Verduidelijking van de situatie

Toelichtingen gegeven bij de situatie, oorzaken:
Als oorzaken op het werk werden genoemd: Een drukke baan, werkdruk, deadline`s, een slechte werksfeer, niet (goed) ingewerkt worden, collega`s die er niet meer wilden werken , extra taken erbij krijgen, geen grenzen kennen, perfectionisme, een werkwijze waarin ik eigenlijk niet paste, pesten, dreigbrieven, geen steun werkgever en combinatie´s tussen privé en werkstress, een proces van stress wat al jaren aan de gang was.
Arbeidsconflicten al of niet met rechtszaken welke werden omschreven als traumatische ervaringen.
Een langdurige rechtszaak had als gevolg dat ik verder op c.q, doorbrandde en werd mijn herstel 1 jaar geblokkeerd.

Als oorzaken door privé-omstandigheden werden genoemd: relatieproblemen, scheiding, alleenstaande ouder, jeugdtrauma's, rouwverwerking, financiële problemen, sollicitatieplicht, probleem met de kinderen, huisvesting, ziekte, faalangst, jaren op mijn tenen gelopen of combinaties hiervan en/of met het werk.
Afgelopen maanden extreem druk geweest om anderen te helpen maar daardoor mezelf en mijn relatie voorbij gelopen. Ik weet niet meer hoe het verder moet.
Altijd klaar gestaan voor anderen, nooit aan mezelf gedacht, door mijn dagboek kon ik lang overleven tot de laatste druppel energie op was.
Eerst kreeg ik een langdurig griep, hierna ziekte van pfeiffer later burnout.
Post traumatisch stress syndroom werd 4 keer als oorzaak benoemd.

Samengevat of wat me aansprak:
- Een langdurige rechtszaak had als gevolg dat ik verder op c.q, doorbrandde en werd mijn herstel 1 jaar geblokkeerd.
Burnout zijn terwijl de stressfactor aanwezig blijft. Dit kan zijn bij een langlopend arbeidsconflict of een rechtszaak,  maar ook bij langdurige problemen betreft financiën, relaties, wonen, ziekte e.d.
De stress veroorzaker blijft aanwezig. Bij mijn vrijwilligerswerk, bij slachtofferhulp zag ik vaak dat mensen hun leven stil zetten en hun leven lieten beheersen door het probleem wat er speelde.
Iemand zal moeten leren er anders mee om te gaan. Zelf zal hij dit vaak als een onmogelijkheid ervaren.
Simpel gezegd het heroriënteren en uitsplitsen naar waar het leven wel verder kan. Waar liggen de problemen en welke weg hierbij gevolg zal worden, gaf dan ruimte om verder te kunnen met het normale leven.

- Post traumatisch stress syndroom werd 4 keer genoemd als oorzaak van een burnout .
Hierbij speelt dan burnout type 2, met een laag cortisol niveau met als gevolg ernstige uitputting en cognitieve klachten en waarbij de verwerking van het trauma een aparte aanpak vraagt.

- Eerst kreeg ik een langdurig griep, hierna ziekte van pfeiffer later burnout. “In geen tijd voor burnout” legt Frank Schaper het verband tussen de ziekte van pfeiffer en burnout. In de leeftijdsgroep tussen 20 en 40 jaar met burnout, had 20% ooit de ziekte van pfeiffer gehad, een opvallend hoog percentage. Wat precies de relatie is, blijft onduidelijk. De ziekte van pfeiffer wordt veroorzaakt door een virus wat velen bij zich dragen, maar pas ziek makend is bij verminderde weerstand. Het is goed mogelijk dat op jongere leeftijd, 7-23 jaar, overspannenheid zich uit in de ziekte van pfeiffer.

Toelichtingen gegeven bij de situatie, klachten:
Totaal leeggezogen, niet tegen sociale kontakten kunnen, me zelf afsluiten van de buitenwereld, fobisch zijn, negatief zijn, nergens meer tegen kunnen, slecht concentreren, wegvallen van relativering- en denkvermogen, vergeetachtig, verward, woorden door elkaar halen, niet uit mijn woorden kunnen komen, ook niet kunnen schrijven.
Een psychische verkokering van mijn leven, angst/paniekaanvallen, kon niet stoppen met denken, er zit me veel dwars. ongeduldig en snel agressief, ik dacht dat ik gek werd.
Onrustig, met mezelf geen raad weten, niet alleen thuis kunnen zijn, geen rust kunnen vinden, ook wandelen lukte dan niet, van yoga, ontspanningsoefeningen werd ik akelig.

Volledig afgebrand, doodmoe, snel moe geestelijk en lichamelijk, ik heb dan stressgevoelens.
Ik ben moe, als ik niet werkte sliep ik of lag ik op de bank, niks was leuk, verveelde me, ander commentaar leveren, depressieve gevoelens

Druk op de borst, benauwd gevoel, duizelig m.n. bij sport, hoge bloeddruk, hyperventilatie,  hartkloppingen, hartritme stoornissen, zwakte in de benen, veel zweten, spastische bewegingen van armen, trillen, loodzware armen en benen, krachtverlies, pijnen, kramp in spieren.
Ik kon niet meer voelen zelfs niet dat ik moe was. Ik kon weinig huilen, was verdrietig, kon erg veel slapen,
Ik had diverse klachten niet wetend wat het was, ik ben door gegaan tot ik er bij neerviel, na veel onderzoek kwamen we er achter dat ik volledig opgebrand was.

Toelichtingen gegeven bij de situatie, verduidelijkingen:
Ik heb al langer klachten maar ik heb onlangs pas kunnen toegeven dat ik aan stress lijd.
De eerste maanden had ik het gevoel dat mijn lichaam steeds paraat stond om actie te ondernemen. Die eerste periode was een hel, de moeheid is het ergste en het duurde zo lang.   Na dat het beter ging had ik het gevoel dat ik iets verschrikkelijks had meegemaakt.
Nadat ik burnout was, heb ik geloof ik alle hulpverlening wel gehad, maar ik ben nooit meer de oude geworden.
Ik ben al eerder burnout geweest en na een flink aantal jaren was ik weer helemaal waar ik wilde zijn, maar door veranderingen op het werk zit ik er weer helemaal doorheen. Het is verschrikkelijk. Dit is de tweede keer, ik dacht de eerste keer geleerd te hebben.
Na mijn burnout was ik bezig met reïntegreren en nu een jaar later weer overspannen.

Samengevat of wat me aansprak:
 Een grote variëteit aan oorzaken, klachten en verduidelijkingen. Meerder malen werd aangeven dat mensen twijfelden over wat iemand nu had depressie, burnout of overspannenheid of er tegenaan te zitten. Dit was zowel voor als na raadpleging van een hulpverlener.

Even enkele korte punten op een rij die volgens mijn kernmerkend zijn ook al zijn ze niet volledig:
Overspannen:
De oorzaak voor de klachten liggen in de periode tot voor 3 maanden van het ziek worden. Wanneer de oorzaak weg genomen zou worden verdwijnen de klachten.
Burnout: 
Uitputting staat op de voorgrond zowel fysiek als mentaal. Welke het gevolg is van het langdurig onder stress staan.
Depressie:
De stemming is somber en genieten lukt niet meer. Enkele typeringen die voor mij het onderscheid tussen een depressie en burnout aangeven zijn:
-    Iemand met burnout wil wel, maar hij kan niet door gebrek aan energie. Iemand met een depressie zou wel kunnen
      maar die wil niet. Het leven is het niet meer waard.
-         Iemand met een depressie komt moeilijk uit bed en wordt ´s avond actiever.
-         Iemand met een burnout is ´s morgens actiever en is ´s avonds uitgeteld.
-         Bij een depressie is er vaak sprake van aanleg, zijn eerder klachten geweest.
-         Burnout en depressie zijn niet altijd van elkaar te onderscheiden. Bij type1 van burnout met een hoog cortisol
      niveau spelen meer depressieve gevoelens.

A.  Welke behoefte had u in de eerste fase van uw ziek zijn?

Die eerste periode is een lastige periode vol verwarring, niet wetend wat je overkomt, alles omvattende moeheid, onrust, overgevoelig, angsten, paniek, lichamelijke klachten, niet of juist heel veel slapen. Hoe kom je die periode door. Rust vinden door? en Spanning ontladen door? waren hierbij de vragen die voor mij centraal stonden.

  1.  Rust vinden door:


           

Wat opvalt bij burnout:
          -         Vrouwen burnout kiezen voor minder verplichtingen met 77 % een hoog percentage,  maar ook door thuis
                 in hun vertrouwde omgeving te zijn  en veel te slapen.
          -         Mannen met burnout voelen zich iets minder aangesproken door deze items, de score ligt lager over het
                geheel, het meest opvallend is dit bij minder verplichtingen en veel slapen. Dit scheelt 22% en 16 % met de
                vrouwen. De relatief lagere scoren bij minder verplichtingen valt overigens te verklaren dat mannen w.s. naar
                verhouding minder verplichtingen thuis hebben. Wanneer het werk dan weg valt door ziekte dan is dit 
                punt dus minder actueel. Weg van het werk betekent dan waarschijnlijk al rust. Thuis in mijn vertrouwde
                omgeving zijn scoort dan ook het hoogste.
          -         Gebruik van medicatie bij burnout in die begin fase is 12 % van de mannen en 19 % van de vrouwen.
          -         Mannen scoren alleen hoger bij rust door muziek. Doordat de gehele score van de mannen wat lager is,
                springt deze er extra uit.

  Wat valt op bij overspannenheid ook t.o.v burnout:
          -         Vrouwen met overspannenheid vinden rust door ook veel te slapen, muziek luisteren is belangrijker dan bij
                burnout, Thuis in mijn vertrouwde omgeving zijn is een stuk minder belangrijk.
          -         Mannen met overspannenheid, ook al zijn het er maar 11 laten een duidelijk beeld zien. Ze gebruiken een
                stuk meer medicatie 45 % en veel slapen is sterk verminderd zowel t.o.v. burnout en vrouwen overspannen.
                Het lijkt er sterk op dat overspannen mannen zo toch door willen gaan maar dan wel met minder
                verplichtingen, liefst alleen en thuis in hun vertrouwde omgeving.

Toelichtingen gegeven bij rust door:
Niet minder maar helemaal geen verplichtingen, weinig prikkels van buitenaf, geen tv, weinig mensen, niet lezen, weg willen kruipen, stilte, in het half donker te liggen in het begin, geen visite vragen op verjaardagen, thuis bij mijn vrouw en die mocht niks zeggen want daar werd ik moe van.
In bad gaan, reiki zelfbehandeling, meditatie, zitten in gedachten verzonken, erover nadenken, acceptatie van je goede en slechte dagen, homeopathische medicijnen, door op te ruimen en weg te gooien. Ik blijft me onrustig voelen, ik heb ook nergens zin in.
Door juist met prettige collega`s te werken, sociale contacten, plezier maken. Een vertrouwd iemand paraat te vinden die bij me kon komen.

Samengevat of wat me aansprak:
 Zitten in gedachten verzonken, erover nadenken .
In gedachten verzonken en erover nadenken, als dit lukt, kan dit naar mijn idee ook een belangrijke functie hebben, n.l. het verwerken van de schok van het ziek worden. Door te reconstrueren wat er gebeurd is, hoe iemand dit ervaren heeft, ontstaat er rust en ruimte voor acceptatie. Hierna kan de weg naar herstel beginnen.

2.  Spanning ontladen door: 

Wat opvalt bij burnout:
      -         Vrouwen ontladen de spanning voornamelijk door er over te praten en te wandelen met als derde massage,
            sauna, zonnebank e.d.
      -         Mannen  ontladen de spanning voornamelijk door wandelen en televisie te kijken met als derde erover praten.
      -         Televisie kijken scoort voor de mannen als enigste hoger t.o.v. van de vrouwen. Omdat mannen over het
            geheel wat minder items invulden geven deze hogere score`s naar verhouding wat meer waarde. Televisie
            kijken kan ontspannend werken. Wel is het denk ik van belang er voor te waken dat je hierbij niet vervalt in
            apathie en jezelf als verveelt en negatief gaat ervaren wat depressieve gevoelens versterkt.  
      -         Daar waar mannen hoger scoren met voor de ontspanning televisie kijken, scoren de vrouwen meer met
            massage, sauna en zonnebank e.d.
      -         Sporten is voor velen niet mogelijk en scoort als laatste.

Wat valt op bij overspannenheid en t.o.v. burnout:
     -         Vrouwen ontladen spanning ook hier voornamelijk door te wandelen en erover te praten. Wandelen nam 13%
           af en praten nam 12 % toe t.o.v. burnout.
     -         De andere items stijgen bij vrouwen ligt of blijven gelijk t.o.v. burnout
     -         Bij de mannen is erover praten, wandelen en ook sporten belangrijk om spanning te ontladen. Een toename
           t.o.v. burnout van 49% voor praten, wandelen 16% en sporten 24%. Televisie kijken neemt af met 15%. Ook
           hier geeft de kleine groep van mannen aan dat ze er alles aan doen om de voor hun moeilijke periode van
           overspannenheid goed door te komen.

Gegeven toelichtingen bij spanning ontladen door:

Gewoon soaps kijken, die dan mijn gedachten even stoppen, iets zien waar ik niks mee hoefde. Lezen van boeken thrillers, romans, boeken lezen die ik al vaker had gelezen, lezen over burnout, ik wilde weten wat ik had.
Praten met mijn geduldige man, vrouw, vriendinnen, psycholoog, af en toe mijn verhaal kunnen doen bij iemand die het dan weer relativeerde.
Fietsen, hard fietsen of in de natuur, douchen, autorijden, borduren muziek, keihard steeds het zelfde nummer, meditatie, hard schreeuwen, huilen, met dieren bezig zijn, met de kinderen spelen, buiten zijn, actief in de natuur, vrijwilligerswerk bij staatsbosbeheer. Een eenvoudige cursus doen of sporten zover ik er de energie voor had. Ik ben aan het bewegen om mijn adrenaline niveau te laten zakken.
Actief bezig zijn leek in het begin de grootste onzin, ik moest door die fase heen en dan voelde ik me wat beter.
Door te dromen dat ik een tijdje weg zou gaan uit mijn vertrouwde omgeving.
Ik moest me er toe zetten om daadwerkelijk spanning te ontladen. Door eenvoudige, kleine klusjes te doen wat afleiding gaf. Doen waar ik zin in had, zonder schuld gevoel. Ik ben deels blijven werken hetgeen mij toch energie gaf.
Ik wist niet hoe ik spanning moest ontladen, waarschijnlijk heeft dat er ook toe bijgedragen dat ik burnout ben.

Samengevat of wat me aansprak:
Activiteiten ondernemen, die afleiding gaven, weinig energie kosten en zo wat ontspanning bezorgden. Voor anderen gold juist weer activiteiten te ondernemen waarbij probleemloos energie verbruikt kon worden.

3.  Behoefte aan informatie over:

            

Wat opvalt bij burnout:
       -         Voor vrouwen scoort het vinden van vormen van hulpverleningen het hoogste en hoe je aan je herstel kan
              werken als tweede. Bij mannen is dit precies andersom. Mannen willen dus meer weten hoe ze aan hun
              herstel kunnen werken meer praktisch en snel, zo lijkt het terwijl vrouwen zich breder oriënteren.
       -         Oorzaken zijn dan ook minder belangrijk voor mannen. Vrouwen scoren hierbij13 % hoger.

Wat opvalt bij overspannenheid en t.o.v. Burnout:
       -         Informatie over vormen van hulpverlening is hier het minst belangrijk. Een flinke daling t.o.v. burnout. Logisch
             want klachten zijn minder ernstig en de noodzaak van hulpverlening is minder groot.

Toelichtingen gegeven bij informatie over:
Wat burnout precies was, inzicht in de klachten, lezen over burnout, ik wilde weten wat ik had.
Ik kon wel lezen en deed dit ook veel om te kunnen begrijpen wat er toch met me aan de hand was, mogelijk ook als compensatie voor de grip die ik op mijn lichaam kwijt was.

Aanvankelijk wilde ik geen informatie, alleen maar weer mezelf zijn en rust hebben, ik kon niet lezen. Informatie was ook lastig, ik kreeg tegenstrijdige adviezen. Mijn eigen gevoel was op de loop, dus kon ik niet goed kiezen.
Ander toelichtingen waren aanvullingen op de genoemde suggesties.

Samengevat of wat me aansprak:
De een wil veel informatie, de ander kan dit in die eerste periode er niet bij hebben.
-         Ik kon wel lezen en deed dit ook veel om te kunnen begrijpen wat er toch met me aan de hand was, mogelijk ook als compensatie voor de grip die ik op mijn lichaam kwijt was. Naar mijn idee de spijker op zijn kop, wat het belang van informatie aangeeft.

4.  Informatie werd aangereikt door:  

      
      

 Wat opvalt bij burnout:
      -         Natuurlijk scoort internet hoog bij een onderzoek op internet.
      -         Lezen scoort hoger dan info van hulpverlening, terwijl er regelmatig in de te toelichten aangegeven werd dat
            lezen niet mogelijk of lastig was.
      -         Informatie aangereikt door lotgenoten scoort het minst.

Wat opvalt bij overspannenheid en t.o.v. Burnout:
      -          Informatie via internet scoort ook hier hoog, maar minder dan bij burnout.
      -         Het geheel van de score van de vrouwen is lager dan bij burnout, er over lezen is zelfs 18 % minder waardoor
            de hulpverlening meer een bron van informatie is. De behoefte aan informatie is dus minder dan bij burnout.
      -         Ook bij de 11 mannen is internet minder belangrijk als informatiebron t.o.v. burnout. Daarentegen is informatie
            van diverse hulpverleners 13 % belangrijker geworden

Toelichtingen gegeven bij informatie aangereikt door:
Eerst kon ik niet lezen, ik kon me niet concentreren op wat ik las. Het boekje “Stijntje is overspannen” van Rentsje de Gruyter en Dick Bruna, daar had ik veel aan.
Boeken van Carien Karsten “in 30 dagen uit je burnout” en “omgaan met burnout” gaven me veel informatie en zette me aan het denken. Het boek van Annegreet van Bergen“burnout lessen” gaven me weer hoop dat het goed zou komen.
De psycholoog gaf me in het begin veel leesvoer mee maar door gebrek aan concentratie kon ik dat niet lezen.
Ik kreeg veel informatie via de huisarts, maar die rekende dubbel consult, omdat de gesprekken lang duurden. De informatie van hulpverlening was gebrekkig.

Samengevat of wat me aansprak:
Lezen was niet meer mogelijk. Dit is meerdere malen genoemd. Hierdoor wordt  de informatie, aangereikt door de hulpverlening, belangrijk .

5.  Het belang van lotgenoten contact:

Wat opvalt bij burnout:
       -       Voor vrouwen is het belang van lotgenoten: dat ze begrijpen wat ik voel en ervaringen te horen en hiervan te
             leren, het belangrijkste.
      -          Bij mannen is het horen van ervaringen en hiervan te leren veruit het belangrijkste in het lotgenoten contact. De
            gevoelens zijn voor hen beduidend minder belangrijk dan  meer doelgerichte leerervaringen. 

Wat opvalt bij overspannenheid en t.o.v. Burnout:
      -         Lotgenotencontact voor vrouwen is minder belangrijk dan bij burnout. Bijna alle scores zijn gedaald.
      -         De 11 mannen scoren als enigste hoger t.o.v. burnout bij; lotgenoten begrijpen wat ik voel. Dit is een stijging
            van 12 %.

Toelichtingen gegeven bij het belang van lotgenoten contact:
Ik ontdekte dat het niets raars was, door inzicht van lotgenoten kreeg ik ook zelf inzicht. Ik kon vergelijken in welke fase ik nu zat en hoe het een tijdje terug was. Door het herstel van anderen kreeg ik vertrouwen dat herstel mogelijk was, het relativeerde ook mijn eigen situatie.
Het geen je mee maakte was zo intens, dat alleen anderen die dit ervaren hebben je begrijpen. Ik kon er alleen over praten met lotgenoten, mijn man en een hulpverlener.

Ik was te moe om de ellende van anderen te horen, dan wilde ik weglopen. Ik had geen behoefte aan problemen van anderen, ik had genoeg aan mezelf, alhoewel het gevoel dubbel was. 
Ik zou lotgenoten willen ontmoeten, maar het is ook weer vermoeiend.
Ik zou lotgenoten willen ontmoeten, dat er avonden georganiseerd worden.

Ik had behoefte aan lotgenoten toen ik aan een nieuwe baan begon en niemand daar wist hoe ik me voelde en de angst of ik de nieuwe druk wel aan zou kunnen.

6.  Toelichtingen gegeven bij ervaringen met lotgenoten forums:

  In totaal gaven 18 van de 150 mensen aan ervaring te hebben met een lotgenoten forum.

Discussieforum was te open, aan een Chat en e-mail groep heb ik veel gehad. Het was een echte uitlaatklep. Pas in een latere fase had ik hier behoefte aan en gaf het me veel herkenning. Nu het beter gaat is dit minder interessant, minder informatief, teveel van hetzelfde. Ik heb goede ervaringen, maar soms had ik het idee dat mensen te lang in hun burnout bleven hangen.
Praten lukte me niet en schrijven wel, lekker anoniem zonder verplichtingen. Nu het beter gaat, heb ik meer behoefte aan persoonlijk contact.
Veel herkenning van mijn klachten, positief, veel steun, veel informatie, het helpt bij de verwerking, ik kan alles vragen en ik kreeg antwoorden die ik nergens anders kon vinden.
De eerste tijd heeft het me er doorheen gesleept, daar hoefde ik me niet te schamen, iedere burnout is anders of er wordt anders mee omgegaan. Je ontdekt dat er bij burnout vele vormen zijn. Helaas trof ik er weinig ouderen.
Ik heb meer meegelezen, deelnemen was te confronterend, vermoeiend. Ik voelde me te kwetsbaar.

Samengevat of wat me aansprak:
Lotgenoten kunnen veel steun geven, daarbij hoef je je niet te schamen, het geeft veel informatie, inzicht in je eigen situatie en het kan vertrouwen geven in je hertstel.
Niet iedereen heeft er behoefte aan m.n. in de beginfase kan het zijn dat je genoeg aan je zelf hebt of kan je juist je onzekerheden kwijt. Later als het beter gaat, haak je weer af omdat het teveel van het zelfde wordt. Belangrijk blijft dat je het herstel voor ogen houdt en niet blijft bij het herhalen van klachten.

B. Wat was voor u een goede manier om te werken aan uw herstel of is
     dat nog?
De eerste fase is voorbij en  je bent gedeeltelijk bekomen van de schok dat je ziek werd. Onrust, uitputting en andere klachten zijn nog ernstig aanwezig maar je weet nu meer wat het is en dat het op dit moment bij je leven hoort. Op weg naar herstel dat is het doel.

1.  Wel of geen behoefte aan begeleiding:

Wat opvalt:
       -         Het aantal personen dat zegt behoefte aan begeleiding te hebben is hoog.
       -         Vrouwen met burnout scoren het hoogst. Dit zagen we al terug bij de behoefte aan informatie waarbij de
             hulpverlening hoog scoorde.
       -         Mannen met burnout scoren het laagst. 21% zegt nadrukkelijk geen behoefte aan begeleiding te hebben. Een
             flink aantal lijkt hiermee liever zelf te werken aan herstel.
       -         Mannen met overspannenheid hebben meer behoefte aan begeleiding dan de mannen  die burnout werden.

Toelichtingen gegeven bij wel behoefte aan begeleiding:
De juiste begeleiding was moeilijk te vinden toen ik het nodig had. Nu het beter gaat, heb ik minder behoefte aan begeleiding.
Ik heb begeleiding nodig om meer structuur in mijn dag te brengen.
Ik heb begeleiding nodig uit angst om vast te lopen, maar ik twijfel.
Ik zou begeleiding willen die me gerust kan stellen als ik  sport en hartkloppingen of een paniekaanval krijg.
Ik ontkende eerst dat ik hulp nodig had. Ik zat vast in mijn situatie, ik had hulp nodig om eruit te komen.
Ik heb wel behoefte aan begeleiding voor het verwerken van mijn ellende en moeheid, maar mijn vertrouwen in begeleiding is al vaker geschonden, het is een dubbel gevoel.
Ik had behoefte aan begeleiding, maar uiteindelijk sta je er toch alleen voor.
Ik heb wel behoefte maar ik heb er geen energie voor.
Ik merk dat praten me helpt en wil daar iets mee.
Ik wil wel hulp, haptonoom, maar kan het niet betalen omdat ik in de bijstand zit.
Achteraf denk ik dat begeleiding van een haptonoom beter was geweest, door alleen te praten miste ik het contact met mijn lichaam.

Samengevat of wat me aansprak:
Ik had begeleiding nodig voor: structuur, voorkomen dat ik vast loop, mijn ellende te verwerken, me gerust te stellen, los te komen van mijn situatie, omdat praten me helpt.
Begeleiding was moeilijk te vinden toen ik die nodig had.

Toelichting geen behoefte aan begeleiding:
De eerste maanden geen behoefte:
Ik heb er geen moed voor en moet eerst weer energie opbouwen. Ik zie het weer als een verplichting. Ik ben er toe moe voor. Ik wil nog even helemaal niets.
Het is verwarrend dat anderen vertellen wat het beste voor je is, ik wilde eigenlijk met rust gelaten worden.
Liever zelf doen:
Ik kan het zelf goed aan, soms met steun van mijn omgeving.
Ik ben zelf uit de put gekomen door rationeel denken en besluitvorming
Ik wil liever zelf, rusten, zaken op een rij zetten, relativeren, zaken anders inrichten.
Negatieve ervaring of verwachting van hulpverleners:
Ik heb geen zin in gewroet in mijn leven.
Ik voel me alleen maar slechter als ik met psychologen e.d. praat, ze begrijpen me niet. Zelfherstel vind ik beter en dat lukt me ook.
Het levert me meer stress op, iedere hulpverlener wil iets van me, de een zegt dit ander dat. Goede begeleiding was niet voorhanden.
Negatieve verwachting maar het pakte toch goed uit:
Ik heb wel begeleiding gehad, maar eigenlijk had ik hier geen behoefte aan. Toch was het relevant om mijn probleem te herkennen en te onderkennen.

Samengevat of wat me aansprak:
Reacties waren onder te verdelen in vier categorieën:
      -         De eerste maanden geen behoefte door gebrek aan energie, het is weer een verplichting, het verwart me.
      -        Anderen doen het liever zelf, door hun leven anders in te richten.
      -         De verwachting van de hulpverlening is negatief, geen zin in gewroet, ze begrijpen me niet.
      -        Wilden geen hulp, maar kregen het wel wat toch inzicht gaf.

 2.   Welke begeleiding:

                    

                    
Wat opvalt bij burnout:
     -         De huisarts en de psycholoog bieden de meeste hulp, gevolgd door de arboarts.
      -         De psycholoog en de huisarts scoren iets hoger bij de mannen, dit is opvallend te meer we gezien hebben dat
            juist 21% geen behoefte had aan hulp t.o.v. 4 % van de vrouwen. Mannen worden dan toch vaker door
            verwezen naar de psycholoog. De reden hiervoor ligt misschien vanuit de druk of juist steun vanuit het werk. In
            het onderzoek van Frank Schapers kwam naar voren dat de oorzaak van burnout bij de mannen voor 60 % en
            bij de vrouwen voor  52 %  in het werk lag. Een andere reden ligt mogelijk in een eerder constatering bij:
            informatie over, n.l. dat vrouwen zich breder oriënteren.
      -         Ook bij het maatschappelijk werk vinden de mannen 13% vaker hulp.
      -         De haptonoom bood 16% en de werkgever bood 10% vaker hulp aan vrouwen.

Wat opvalt bij overspannenheid en t.o.v. Burnout:
      -         Ook hier zijn de score`s van de mannen het hoogst. De arboarts  scoort 19% en de huisarts scoort 21% 
             hoger dan bij de mannen met burnout.
      -         De psycholoog scoort minder dan bij burnout maar bij de mannen 9% vaker dan de vrouwen.
      -          Bij de vrouwen stijgt alleen de hulp van maatschappelijk werk t.o.v. burnout, de ander hulp neemt af.
      -          De haptonoom werd niet bezocht door vrouwen met overspannenheid wel door 2 van de 11 mannen.

Andere vormen van hulpverlening:

Het is een hele lijst geworden, achteraf had het rijtje als keuze mogelijkheden in de grafiek langer moeten zijn waardoor w.s. de onderstaande hulpverleners ook vaker benoemd waren en daarmee een meer volledige indeling gemaakt kon worden naar man, vrouw en overspannenheid en burnout.

Fysiotherapie 9x personal trainer,  emotioneel lichaamswerk, lichaamsgerichte therapie
Psychiater 8x 
Psychotherapeut 2x
Burnout trainingsprogramma 5x
Sociaal psychiatrisch verpleegkundige 3x
Mensendieck therapeut 5x ademhaling en ontspanningstherapie, ademhalingstherapeut, autogene training 2x, Caesartherapeut
Yoga
Accupunctuur 3x
Voetreflex massage 2x
Natuurvoeding therapeute 2x
Homeopathisch arts 3x
Coaching 3x
Reintegratiedeskundige
Ervaringsdeskundige
Reikimaster, shiatsu massage, magnetiseur
Hypnotherapeut
Kinesiologe, sjamanistisch healer, paragnost
Diëtiste, logopedie
Herstellingsoord, retraite
Diverse workshops, hulpgroepen, groepsbegeleiding systeem Jackobson
Meerder malen werden ook vrienden, vriendinnen, familie e.d. als begeleiding genoemd.

Samengevat of wat me aansprak:
Meerdere malen werden er bij diverse vormen van hulpverlener melding gemaakt dat die erg goed was of anderzijds juist dat iets niet aansloeg. Omdat dit erg persoonlijk kan uitpakken, heb ik dit achterwegen gelaten.
Het maakte wel duidelijk dat het vinden van de juiste hulp, hulp die bij je past en dat het klikt met de hulpverlener een ware zoektocht kan zijn.

3.  De begeleiding was wel/niet goed:

                  

Wat opvalt bij burnout:
       -         59 % van de vrouwen vond de begeleiding goed en 49 % vond de begeleiding niet goed. De totaal score
             van beiden komt boven de 100 uit. Dit kan omdat er meerder malen werd aangegeven dat er zowel
             positieve als negatieve ervaringen waren. Het hoge percentage niet goed indiceert dat het moeilijk is om 
             de juiste hulp te vinden en vraagt om verdere bestudering. In een eerder constatering was dat vrouwen zich
             breder oriënteerden en zo in mindere mate bij de psycholoog en het maatschappelijk werk hulp vonden. Wel
             was er meer hulp van de werkgever, arboarts en de haptonoom. In de toelichtingen waren er geen negatieve
             uitingen over de haptonoom wel over de werkgever en de arboarts. De vraag groeit dan, waarom blijven
             vrouwen voor hun hulp bij de werkgever en de arboarts, moeten ze niet vaker doorverwezen worden naar
             meer doelgerichte en praktische hulp.
       -         De hulp werd door de mannen slechts door 52%  als goed ervaren en met 36 % als niet goed. Mannen
             hebben in ieder geval hier een minder uitgesproken mening over of hun hulp wel of niet goed was. 

Wat opvalt bij overspannenheid en t.o.v. Burnout:
      -          De waardering bij vrouwen is hoog met een klein percentage niet goed.
      -          Er is dus een erg groot verschil bij: de begeleiding was niet goed. Vrouwen met burnout scoorden hier 33%
             hoger. De hulp aan vrouwen met burnout moet dus duidelijk verbeterd worden.
      -          Mannen waren meer tevreden dan bij burnout, maar minder dan de vrouwen.

Toelichtingen gegeven bij de begeleiding was niet goed:
Psycholoog 4x, psychiater 3x, RIAGG, psychiatrisch verpleegkundige, maatschappelijk werk hadden te weinig verstand van burnout. Ik voelde me niet serieus genomen, niet begrepen. Ze wilde me aan teveel dingen tegelijk laten werken.GGZ hulp kwam niet op gang. Ik kon mijn verhaal kwijt, maar dit was niet genoeg. Er was geen ervaring met mijn oorzaak van stress, er werd aan mij voorbij gegaan.
Een aantal malen werd genoemd dat hulp niet goed was en ging men over op andere hulp.

De huisarts gaf geen steun, hij deed er makkelijk over. Ik voelde me niet serieus genomen, hij begreep het niet, hij gelooft niet in burnout, het is een modeverschijnsel, dus moest ik zelf hulp zoeken. De verwijzing naar hulp was niet goed. Hij nam geen tijd om naar me te luisteren. Ik kom niet verder met mijn klachten. De huisarts herkende mijn klachten niet. Ik heb alles zelf moeten uitzoeken. Uiteindelijk moet je zelf hulp vinden. Het duurde 5 maanden voordat ik hulp kreeg. Hij suggereerde dat ik hulp nodig had bij mijn dagindeling, maar daar had ik juist geen problemen mee.

Jammer van de medicatie die hij aanbood. Er werd te snel medicatie voor geschreven. Ik wilde het zonder medicatie doen. De huisarts adviseerde negen maanden Prozac en slaappillen, ook zonder gaat het nu beter. Hij begon meteen over medicatie. Er werd te snel antidepressiva aangeboden, het is slikken of stikken.
Ik snap niet dat hij antidepressiva voorschreef en zo aandrong, uitleg hierover had ik zeer op prijs gesteld.
Als ik medicatie slik, onderdrukt dit de symptomen en lukt het mij denk ik niet goed om naar mijn lichaam te luisteren. Ik wil niet lamgelegd worden, ik wil juist weer zelfstandig leven, weer leren voelen.
De huisarts vergeleek mijn burnout met een depressie, als de blaadjes vallen, zo voelde ik me helemaal niet. Hij snapte het niet.
Ik ben blij dat ik niet met de antidepressiva begonnen ben, want achteraf weet ik dat ik niet depressief was. Een betere uitleg van stress en klachten zou meer helpen dan medicatie.

Burnout, depressie en medicatie. Een vaak gevoerde discussie die voor veel onduidelijkheid en onzekerheid zorgt.
Hierover even kort wat punten die voor mijzelf in ieder geval een helder beeld geven.
        -        Daar waar de symptomen van een depressie op de voorgrond staan of als die er eerder waren dan 
              van burnout is de behandeling met antidepressie naar mijn idee noodzakelijk.
        -       Een burnout kan gepaard gaan met depressieve gevoelens. Dit is m.n. bij type 1 van burnout. Een  
             hoog cortisol niveau zorgt voor deze depressieve gevoelens, activeren is bij type 1 nog goed mogelijk.*
             Antidepressiva kan hierbij goed helpen, noodzakelijk is het niet.
        -        Burnout type 2 kenmerkt zich door extreme psychische en mentale moeheid. De energie is totaal op. 
              Het cortisol niveau is laag.*  
              Iemand zou wel anders willen maar kan het niet. Bij type 2 voelt men
              zich niet depressief dus het aanbod van antidepressiva word zonder goede uitleg niet begrepen.
              Antidepressiva kan ook bij type 2 steun geven in de eerste moeilijke tijd. Het haalt de scherpe
              kantjes eraf.
Uitleg hierover is erg belangrijk en wat de persoon er zelf van vindt staat voorop.